Có lẽ trong chúng ta, ai cũng đã biết trong lịch sử, có một vị anh hùng dân tộc đã được nhân dân sùng bái, tôn Ngài làm thánh. Đó chính là Đức Thánh Trần- Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Xung quanh những truyền thuyết về Ngài vẫn còn nhiều giai thoại ly kì được dân gian lưu truyền từ đời này qua đời khác.
Tượng Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn
- Giai thoại về sự ra đời của Đức Thánh Trấn
Cũng như rất nhiều vị thần linh khác, sự ra đời của Đức Thánh Trần trong con mắt dân gian mang đầy vẻ huyền diệu và khác thường, cho dù cha mẹ Ngài đều là “người trần mắt thịt” (cha là An Sinh Vương Trần Liễu, mẹ là Lý Thị Nguyệt – tức Thuận Thiên công chúa). Truyền thuyết kể rằng: “Một đêm, An Sinh Vương phu nhân nằm mơ thấy một ông thần “tinh vàng tướng ngọc” tự xưng là Thanh Tiên đồng tử phụng mệnh Ngọc Hoàng xuống xin đầu thai. Sau đó bà có mang, đến lúc lâm bồn, có hào quang sáng rực cả nhà và có mùi hương thơm ngào ngạt”. Ngày hôm sau có đạo sĩ gõ cửa xin gặp. An Sinh Vương nói: “Tiên sinh từ xa đến có việc gì?”. Đạo sĩ đáp: “Đêm qua xem thiên văn thấy có vì sao sa vào đây, vậy xin đến yết kiến”. An Sinh Vương sai bế con ra cho đạo sĩ xem. Đạo sĩ nhìn dung mạo Quốc Tuấn liền quỳ xuống bái và nói rằng: “Vị nhi đồng này ngày sau tất sẽ giúp nước cứu đời, làm quốc gia rạng rỡ”. Nói xong đạo sĩ liền biến mất.
- Giai thoại về chiến công đánh tan quân Nguyên Mông xâm lược
Là người “nhà trời” nên những công trạng mà Trần Hưng Đạo lập được lúc sinh thời cũng dần được thần thánh hóa bằng những huyền thoại, trong đó dân gian tập trung đặc biệt vào câu chuyện liên quan đến việc Đức thánh Trần giết Phạm Nhan bằng thanh kiếm thần:
Phạm Nhan tên chữ là Bá Linh, cha người Quảng Đông, sang buôn bán bên nước Nam, lấy vợ làng An Bài, huyện Đông Triều, sinh được Bá Linh. Lớn lên Bá Linh theo cha về Tàu học hành, đỗ tiến sĩ triều nhà Nguyên, lại cao tay ấn phù thủy có phép tàng hình biến hoá, thường vào cung trị bệnh cho cung nữ. Do tính dâm đãng, rồi thường biến thành con gái vào cung tư thân với cung nhân. Về sau lộ chuyện, chúa Nguyên dùng phép bắt được định án trảm quyết. Để chuộc tội , Bá Linh tình nguyện xin đi làm hướng đạo ( chỉ đường) sang đánh Nam quốc.
Tượng Trần Hưng Đạo đặt tại bàn làm việc
Vì có tà phép, nên Phạm Nhan điều khiển âm binh, hô mưa gọi gió khiến nhiều lần quân ta thất thủ. Để diệt Phạm Nhan, Hưng Đạo Vương nói : “ Ta thủa xưa có học được dị thuật, ta lập thành đồ trận gọi là Cửu cung bát quái, lại may có một thanh thần kiếm, vậy để ngày mai ta dẫn quân vào thành dàn trận, đánh nhau với quân Nguyên , kỳ bắt được yêu nhân mới thôi.
Hưng Đạo Vương bày thành đồ thế . Khi Phạm Nhan dẫn 500 quân đánh vào, Hưng Đạo vương cầm thanh kiếm thần, niệm chú mấy câu rồi cầm là cờ vàng phất lên. Phạm Nhan thất trận phải dùng đến phép độn giáp để biến mất, còn 500 quân thì bị chết và bị bắt sống, quân Nguyên phải rút lui. Sau đó Hưng Đạo vương sai Yết Kiêu đi đục thuyền bắt Phạm Nhan, nhưng cứ bắt được thì nó lại biến mất. Ngài bèn dặn:” Định bắt Phạm Nhan phải trữ sẵn chỉ ngũ sắc, chờ khi bắt được, dùng dây ấy quấn quanh mình nó thì nó không biến hình được” Yết Kiêu làm theo, quả nhiên như vậy.
Khi bị dẫn ra pháp trường hành hình, cứ chém đầu này thì Phạm Nhan lại mọc ra đầu khác, Hưng Đạo Vương nổi giận rút thanh kiếm thần chém một nhát chết tươi tên tướng giặc.
Bá Linh bị chém đầu, chết đi uất hận hoá làm tà thần, quỷ quái. Nó đi khắp nước hễ gặp đâu có phụ sản là theo quấy nhiễu làm cho đau ốm, gầy mòn không thuốc nào chữa khỏi. Dân gian gọi nó là ma Phạm Nhan và đến cầu cứu Trần Hưng Đạo. Ngài viết cho hai câu “Sinh kiếp dĩ ô Trần nhuệ kiếm. Từ hồn do xuyết phụ nhân quần?” (nghĩa là: sống đã làm nhơ gươm báu nhà Trần. Nay chết lại còn bám đàn bà làm chi?). Người bị bệnh đem về dán ở nhà là khỏi.
- Sự tích về dải Cồn Kiếm
Dải Cồn Kiếm huyền thoại trên sông Thương
Còn một truyền thuyết nữa liên quan đến Hưng Đạo Vương được dân gian lưu truyền đó là : Sau khi đánh thắng giặc Nguyên Mông, Hưng Đạo Vương về nghỉ tại phủ đệ của Ngài ở Vạn Kiếp. Một hôm, ngài cùng gia nhân dùng thuyền nhỏ đi dạo quanh sông Lục Đầu, Ngài rút thanh kiếm thần ra và nói :” Thanh kiếm này đã gắn bó với ta gần cả cuộc đời. Trong suốt cuộc chinh chiến, nó đã dính bao máu giặc Thát, nó đã từng bôi phân gà sáp với vôi tôi và bồ hóng để chém đầu tên Phạm Nhan dơ bẩn. Nay ta muốn nhờ dòng nước trên sông Lục Đầu gột rửa sạch những vết nhơ trên nó. Nói rồi ông ném thanh gươm xuống dòng sông. Từ đó, tại khúc sông nơi Trần Hưng Đạo thả kiếm, phù sa cứ bồi dần thành dải đất chạy dài giống hình lưỡi kiếm.
*** Những gia thoại, truyền thuyết đó có thể chỉ là những chiến công hiển hách của Ngài đã được dân gian tôn sùng và thần thánh hóa, nhưng không thể phủ nhận cho đến tận ngày nay, vai trò của Ngài trong đời sống tâm linh người Việt đến nay là vô cùng to lớn.
Không những được tôn làm Đức Thánh Trần, được thờ cúng trong các đền, các phủ, mà nhiều người còn đặt tượng Hưng Đạo Vương ở trong nhà mình hay tại nơi làm việc để luôn được ngài phù hộ cho ấm no, gặp nhiều may mắn…
Tượng đồng Trần Hưng Đạo mạ vàng đặt tại phòng khách
